Vertaling van de cartoon: "Aandacht, net gecensureerd"
Het afgelopen jaar was een bijzonder moeilijk jaar voor grafische humor wereldwijd, met gevallen variërend van redactionele censuur en ontslagen in traditionele media tot arrestaties en vervolgingen op religieuze of politieke gronden.
Hoewel de thema's die de conflicten motiveren grotendeels dezelfde blijven als in de afgelopen decennia, is de toename van het aantal gevallen direct gerelateerd aan het standpunt van de auteurs over de genocide die door Israël in Palestina wordt gepleegd, wat laat zien dat satire onder druk blijft staan en een steeds dunner lijntje bewandelt tussen vrijheid van meningsuiting, censuur en (verkeerd begrepen) zelfcensuur.
Zozeer zelfs dat 2025 opende met een nieuw geval van een mediakanaal dat besloot te stoppen met het publiceren van cartoons."We zullen geen politieke cartoons meer publiceren". Zo bot was de redacteur van het weekblad The Latrobe Bulletin (Pennsylvania) in een briefje waarin hij zich verontschuldigde voor de publicatie van een cartoon van Lee Judge over de inauguratie van Donald Trump en aankondigde te stoppen met het publiceren van politieke cartoons "om geen verdeeldheid te zaaien".
Wereldwijde trend: "Cartooning voor vrede" 2025
Cartooning for Peace legt de laatste hand aan een uitgebreid monitoringproject (2025-2026) vanwege de toename van digitale bedreigingen. Volgens de voorlopige rapporten van dit jaar hebben komieken meer dan ooit te lijden onder "georganiseerde trolling" en "algoritmische censuur" op sociale media, waarbij activistische groepen platforms zoals Instagram of X zover krijgen dat accounts van artiesten worden geschorst vanwege vermeende "haatzaaiende uitspraken", terwijl ze alleen maar politieke satire bedrijven.
Cartooning for Peace zal samen met haar partners, waaronder Cartoonist Rights, begin 2026 een vervolgrapport publiceren op het in november 2023 gepubliceerde rapport"Cartoonists on the line", dat je hier kunt lezen, om een uitgebreid overzicht te geven van de ontwikkelingen en bedreigingen waar cartoonisten mee te maken hebben, terwijl er ook nieuwe onderzoeksgegevens in worden verwerkt.
Terwijl dat gebeurt, is hier een kort overzicht van een aantal van de meest opmerkelijke zaken van 2025 die ik hier heb besproken of die in afwachting van publicatie of recensie zijn achtergelaten. Je kunt de rest van de gebeurtenissen van 2025 raadplegen in de lijst"Humor in de problemen".
Turkije: Het geval van het tijdschrift LeMan
Dit was misschien wel een van de ernstigste incidenten van 2025. In juli werden verschillende medewerkers van het iconische satirische tijdschrift LeMan gearresteerd na de publicatie van deze cartoon over het conflict in het Midden-Oosten.
De afbeelding, die twee personages toont met de namen "Mohammed" en "Mozes" die elkaars hand vasthouden in de lucht terwijl raketten vallen, lokte boze reacties uit. Hoewel het tijdschrift beweerde dat het een vredesboodschap was en geen profeten afbeeldde maar gewone mensen met die namen, noemden de Turkse autoriteiten het een "belediging van religieuze waarden" en arresteerden ze cartoonist Doğan Pehlevan, redactiedirecteur Zafer Aknar, grafisch ontwerper Cebrail Okçu en manager Ali Yavuz.
Daarnaast blokkeerde de politie de toegang tot de website van het tijdschrift en werden fysieke exemplaren uit de kiosken verwijderd. Pehlevan werd in voorlopige hechtenis genomen tot 20 november 2025, toen een rechtbank hem vrijliet onder gerechtelijk toezicht terwijl het proces werd voortgezet. Volgens het dagblad Cumhuriyet kon Doğan Pehlevan, de enige verdachte in het onderzoek naar zijn vermeende afbeelding van Mohammed en Mozes in de cartoon, echter niet worden vrijgelaten omdat hij nog steeds werd beschuldigd van "belediging van de president".
Zehra Ömeroglu vrijgesproken van "obsceniteitsdelict
In Turkije was de zaak van Zehra Ömeroglu, die werd vrijgesproken van een "obsceniteitsdelict" na een belachelijke rechtszaak over een cartoon die tijdens de pandemie was gepubliceerd, ook een opvallende zaak.
Na vijf lange jaren van een gerechtelijke procedure die werd opgerekt door verdagen, heeft het Gerecht van Eerste Aanleg in Istanbul op donderdag 26 juni 2025 de Turkse cartooniste Zehra Ömeroglu eindelijk vrijgesproken.
De cartoonist stond terecht voor een vermeende overtreding van "obsceniteit" voor een cartoon die in 2020 in het tijdschrift LeMan werd gepubliceerd en riskeerde een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar en een boete.
Verenigde Staten: Ann Telnaes neemt ontslag bij The Washington Post
Begin 2025 stond de bekende cartooniste Ann Telnaes, winnares van een Pulitzer Prize in 2001, in het middelpunt van een van de grootste redactionele controverses in de VS. Telnaes nam ontslag bij The Washington Post nadat de krant weigerde een van haar kritische cartoons te publiceren.
Schets van het afgekeurde vignet
Ann Telnaes plaatste een berichtje op haar Substack-pagina waarin ze uitlegde waarom ze haar baan bij de krant opgaf.
Het stuk toonde verschillende tech tycoons (waaronder Jeff Bezos, eigenaar van The Washington Post) die buigen voor Donald Trump en hem geld aanbieden. De krant vond het beeld te gewaagd, of wie weet, maar besloot dat het niet in de krant zou verschijnen, wat Telnaes interpreteerde als een daad van zelfcensuur door het bedrijf.
De helft van de wereldmedia berichtte over Telnaes stopzetting van deze episode van schaamteloze censuur door de krant.
Bob Whitmore, ontslagen en weer aangenomen
En degenen die de genocidaires verdedigen blijven proberen om degenen die het bloedbad aan de kaak durven te stellen het zwijgen op te leggen. Zo werd Bob Whitmore ontslagen bij Creative Loafing, een klein weekblad in Tampa, Florida. Zijn redacteur vertelde hem dat hij twee brieven had ontvangen waarin zijn cartoon over de hongersnood in Gaza als antisemitisch werd beschreven. Volgens de auteur overwoog het weekblad nog steeds om een excuusbrief uit te geven voor het publiceren van de cartoon.
Drie dagen later krabbelde het weekblad terug en nam Bob Whitmore weer aan als striptekenaar nadat honderden lezers de e-mail-inboxen van de bedrijfs- en lokale redacteuren hadden overspoeld over de beslissing om hem te ontslaan voor een cartoon die slechts twee lezers "antisemitisch" noemden.
In de Verenigde Staten zijn anderen die proberen cartoonisten het zwijgen op te leggen de aanhangers van de MAGA-beweging.
Een evenement in het Buffalo Museum of History, waaraan cartoonist Adam Zyglis (1982) zou deelnemen, werd uitgesteld nadat een van zijn cartoons tot kritiek leidde op de auteur en The Buffalo Newspaper Guild, wat leidde tot geloofwaardige bedreigingen aan het adres van de cartoonist en zijn familie, waaronder doodsbedreigingen, van aanhangers en sympathisanten van de MAGA-beweging.
India: Hemant Malviya vervolgd voor de rechtbank
In juli 2025 stond cartoonist Hemant Malviya voor het Hooggerechtshof van India.
Malviya werd gearresteerd nadat hij een cartoon op Facebook had geplaatst waarop een lid van de Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), een hindoeïstische ultranationalistische paramilitaire organisatie, en premier Narendra Modi waren afgebeeld. Hij werd door de politie gearresteerd na een klacht van RSS-activist en advocaat Vinay Joshi.
Hij werd beschuldigd van"het verstoren van de harmonie tussen de gemeenschappen en religieuze gevoelens" en"het elektronisch delen van inhoud met expliciete seksuele handelingen". Interessant genoeg waren de aanklachten gebaseerd op oude tekeningen (uit de tijd van de pandemie in 2021) die opnieuw werden gebruikt door gebruikers om hem aan te klagen.
Op 3 juli verwierp het Madhya High Court zijn verzoek om borgtocht en oordeelde dat de vertegenwoordiger van de RSS en de Chief Minister"op een onwaardige manier" waren afgebeeld en dat de cartoonist"opzettelijk en kwaadwillig had gehandeld en bedoeld was om de religieuze gevoelens van de indiener en het grote publiek te kwetsen door hun religie te beledigen, wat schadelijk is voor het behoud van de harmonie in de samenleving", waarbij sommige rechters zijn taalgebruik scherp bekritiseerden en opmerkten dat "de vrijheid van meningsuiting wordt misbruikt" op sociale media om de waardigheid van de instellingen aan te tasten.
Argentinië: Juridische spanningen en toegenomen repressie
Het klimaat voor journalisten en komieken in Argentinië werd aanzienlijk gespannener in 2025, volgens sommige rapporten over vrijheid van meningsuiting zoals die van SiPreBA of ADEPA.
Nik (Cristian Dzwonik) vs AFA
Hoewel het conflict eind 2024 begon over een parodie op AFA-voorzitter Claudio Fabián Tapia, bijgenaamd "Chiqui", ging het proces en het afgezaagde debat over de grenzen van humor een groot deel van 2025 door.
De oorsprong van het conflict gaat terug tot het laatste kwartaal van 2025, na de publicatie van een cartoon waarin Nik Claudio "Chiqui" Tapia, voorzitter van de Argentijnse voetbalbond (AFA), beschuldigd van corruptie, parodieerde. Nik, nu de officiële spreekbuis van Javier Milei, kreeg de pruik om de cartoon te delen op zijn sociale netwerken.
In tegenstelling tot eerdere geschillen van Nik (meestal over een overvloed aan plagiaatbeschuldigingen), dreigde de AFA, onder leiding van haar advocaten, de cartoonist deze keer met een rechtszaak voor "schadevergoeding" en "belediging van de eer".
Op de tekening werd Tapia afgebeeld op een manier die de AFA als "beledigend en lasterlijk" beschouwde, door hem op een satirische manier in verband te brengen met een duistere omgang met voetbalgeld.
Sergio Langer en "Gaza in het vizier".
De cartoonist en zoon van een overlevende van de Holocaust, Sergio Langer, promootte de tentoonstelling"Gaza in the Spotlight" waaraan minstens 30 andere bekende artiesten deelnamen. Hoewel hij niet te maken kreeg met juridische problemen, meldde hij zware druk en kritiek in een toch al politiek gepolariseerde omgeving voor zijn kritische houding tegenover de staat Israël.
Het geval van Langer in 2025 kan worden gedefinieerd als een fenomeen van institutionele'annulering' en druk van belangengroepen vanwege zijn standpunt over het conflict in het Midden-Oosten.
Hoewel het probleem niet van de staat kwam, maar van instellingen van de Joodse gemeenschap in Argentinië en aanverwante sectoren, werd hij beschuldigd van het gebruik van stijlfiguren die grensden aan antisemitisme (een containerbegrip dat wordt gebruikt om te proberen elke kritiek het zwijgen op te leggen) en de auteur hield vol dat zijn kritiek strikt politiek en humanitair was.
In een interview met het tijdschrift Zoom reageerde Langer op beschuldigingen van antisemitisme:
- Wat gebeurt er met je als je eigen "landgenoten" je van antisemitisme beschuldigen omdat je je mening over dit bloedbad hebt gegeven?
- Ik voel me afgewezen en veroordeeld door mijn eigen familie en vrienden, maar ik kan mijn overtuigingen, die visceraal zijn, niet verraden. Joods zijn betekende voor mij altijd antifascistisch zijn. En om in de afgelopen jaren mensen als Trump, Bolsonaro, Abascal en Milei met Israëlische vlaggen te zien zwaaien, is ongebruikelijk en abject.
Humor in de problemen, een verzameling gevallen
Gevallen van cartoonisten die belangrijke problemen hebben gehad vanwege hun cartoons of satirische illustraties. Er zijn ook enkele verhalen van andere mensen die, zonder cartoonist te zijn, in de problemen zijn gekomen door het delen ervan.
